Hoogleraar Steven Schuit over het typerende van Nederlandse bestuurders

<p>Wat maakt eigenlijk een goede bestuurder? En, wat betekent het eigenlijk om goed te besturen? Met de maatschappelijke discussie over de salarisverhoging van ING topman Ralph Hamers in het achterhoofd bekijken Steven Schuit, hoogleraar Corporate Governance and Responsibility (Nijenrode), en Paul van Liempt het Nederlandse bestuurderslandschap.</p>
<p>Hoe kan de salarisverhoging van Ralph Hamers zo uit de hand zijn gelopen? Schuit: ‘De loonsverhoging op zichzelf is goed te verdedigen, maar men heeft onderschat welke sterke reacties het zou oproepen in de maatschappij.’ Hij constateert dat de maatschappij nog steeds geen streep heeft kunnen zetten onder de financiële crisis, ‘mede omdat het niet voelt alsof er mensen gestraft zijn.’ Dit had de raad van commissarissen van ING beter moeten aanvoelen in zijn ogen.</p>
<p>Tegelijkertijd lijkt dit kleine fiasco naar iets groters te wijzen. Hoe zit het eigenlijk met de verhoudingen tussen bestuurders en commissarissen? ‘Er is eigenlijk verrassend weinig bekend over deze dynamieken’, stelt Schuit. Zelf heeft hij veel ervaring opgedaan binnen diverse raden van bestuur en commissariaten; een bron waaruit hij graag put. ‘Bestuurders hebben allemaal hun eigen karaktertje. Je hebt ze er bij die veel piekeren, maar er zijn ook bestuurders die graag gewoon zaken willen doen en bestuurders die houden van kletsen.’</p>
<p>Ondanks de karakteristieke verschillen is er wel iets dat de Nederlandse bestuurdersmentaliteit typeert. ‘Dit zien we met name terug in de vergadering’, het bestuursinstrument bij uitstek. ‘In de Nederlandse bestuursvergadering gaat de consensus vaak boven het compromis. Deze consensus wordt ook nog eens vaak afgedwongen door de voorzitter. Hij doet dit vaak wel ten goede trouw overigens, maar stapt zodoende toch vaak over het feit heen dat een samenvatting van alle meningen niet hetzelfde is als het oordeel van de vergadering.’ Een goede bestuurders zou eigenlijk op individuele bezwaren in moeten gaan, in plaats van opzoek te gaan naar de grootste gedeelde deler.</p>
<p>Hoe zit dit dan in andere landen? Schuit geeft aan dat in België de echte beslissingen vaak niet tijdens de daadwerkelijke vergadering worden genomen, maar tijdens een voorafgaande lunch, en petit comité. ‘Tijdens de vergadering wordt deze beslissing dan gepresenteerd als genomen besluit en mogen andere bestuurders meedoen. In Italië zie je dit ook bijvoorbeeld, maar dan veel sterker.’ In Amerika is iets anders aan de hand. Daar zijn individuele bestuurders veel meer geneigd hun eigen mening te geven tijdens vergaderingen. ‘In Nederland hebben we de neiging om in de pauze van de vergadering besluiten te nemen. Dan gaat iedereen zijn benen strekken of naar het toilet en dan valt het besluit eigenlijk daar.’</p>
<p>Zouden we diversiteit moeten bevorderen in de raden van bestuur? ‘Ik denk dat meer vrouwen aan de top zeker helpt om het Jottem!-gevoel eruit te halen’ - een gevoel dat volgens Schuit sterk heerst bij mannen onderling. Mannen hebben de neiging om elkaar op de schouders te kloppen en te zeggen: ‘Verdorie dat gaan we doen! Gouden idee!’ En dat is fataal, stelt Schuit. Want dan wordt je met veel adrenaline gevuld en lijkt het alsof de eindstreep al is bereikt, terwijl de echte argumenten nog niet aan de orde zijn geweest. Volgens mij zou een vrouw veel eerder zeggen: &apos;Hoezo? Op welke gronden? Hoe valt dit bij onze stakeholders?&apos; Vrouwen zijn minder snel geneigd om naar conclusies te rennen, zoals mannen wel vaak doen.</p>
<p>Onderwerpen:<br />00:00 Over Steven Schuit<br />04:40 Waar komt je engagement vandaan?<br />07:43 Zien we niet steeds vaker dat CEOs ook persoonlijk aansprakelijk worden gehouden?<br />09:35 Over maatschappelijke verantwoordelijkheid<br />10:0 CEO Volkswagen maakte een klassieke fout<br />13:35 Wat had er anders moeten gebeuren rond het debacle rond de loonsverhoging van Ralph Hamers?<br />15:40 ING hoeft niet anders behandeld te worden omdat het staatssteun heeft ontvangen<br />17:51 Jeroen van der Veer heeft een solo&apos;tje gemaakt<br />21:25 Er is weinig bekend over de dynamiek binnen een raad van bestuur<br />24:55 Wat kenmerkt een goede commissaris?<br />27:10 Toch is de consensus erg bejubeld in Nederland, hoe kan dat?<br />28:00 Meer vrouwen kan het Jottem!-gevoel van mannelijke bestuurders counteren.<br />30:30 Moeten commissarissen juist meer afstand houden van het bedrijf?<br />32:50 Commissarisstructuur moet op de schop</p>
<p>----</p>
<p>Voor de Ommekeer TV is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek. Het is onderdeel van platform Voor de Ommekeer, dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering.</p>
<p>Voor de Ommekeer TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, centrum Ethos en FreedomLab.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: http://www.voordeommekeer.nl<br />Twitter: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer<br />Facebook: https://www.facebook.com/voordeommekeer/</p&gt;