Arjen van Witteloostuijn: Studie bedrijfskunde is te Angelsaksisch geworden

<p>Arjen van Witteloostuijn, Decaan van de School of Business and Economics (VU), in gesprek met Ad Verbrugge over de verborgen morele agenda van het vrije markt-denken.</p>
<p>-- Word lid van Beter Onderwijs Nederland! Sluit je aan op: https://www.beteronderwijsnederland.nl/word-lid/</p&gt;
<p>Het is algemeen bekend dat in de jaren ‘80 grote economische veranderingen zijn doorgevoerd die hebben geleid tot de globalisering van markten. Lokale wetgeving met betrekking tot geld en bezit werden vervangen door een beleid van deregulatie wat ruimbaan moest geven aan internationale kapitaalstromen, wat op zijn beurt weer goed zou zijn voor de werkgelegenheid. Tot zover de optimistische theorie. Immers, dik veertig jaar later kunnen we weliswaar constateren dat het kapitaal in een geglobaliseerde economie floreert, maar er tegelijker een grote tweedeling is ontstaan tussen de mensen die hiervan profiteren en zij die dat niet kunnen. Hoe heeft deze kloof kunnen ontstaan?</p>
<p>Volgens Arjen van Witteloostuijn, is het belangrijk dat er bij het beantwoorden van deze vraag ook wordt gekeken naar iets waar nu nog te weinig over wordt gesproken: de invloed van scholing en taal. “Mijn vakgebied wordt sterk beïnvloed door gedachtegoed uit de Verenigde Staten. Sinds de jaren tachtig zijn steeds meer Angelsaksische theorieën gemeengoed geworden, terwijl bijvoorbeeld het Europese Rijnlandsmodel steeds meer naar de achtergrond verdween.” Men kan zich afvragen of met het stimuleren van vrije marktwerking niet ook een bepaalde morele agenda is geïmporteerd waardoor de eigenheid van Europa in de verdrukking is gekomen.</p>
<p>“Neem Amerikaanse managementtheorieën,” zegt Van Witteloostuijn. “Amerikaanse eigenaren brengen naast geld ook een sterk bureaucratisch apparaat met zich mee waardoor bijvoorbeeld halfjaar- en kwartaalrapportages een belangrijke rol gaan spelen in de bedrijfsvoering. Dit vanuit een sterk veronderstelt wantrouwen jegens het management dat alleen door bureaucratie goed gecontroleerd kan worden.”</p>
<p>Een ander punt betreft de taal die gesproken wordt op de werkvloer. Onder Angelsaksische invloeden is dat steeds vaker Engels. Ook deze verandering is niet zo neutraal als men vaak denkt. Van Witteloostuijn: “We hebben onderzoek gedaan waarbij we het bekende gevangenisdilemma hebben voorgeschoteld aan een groep Nederlandse studenten die in het Engels moesten communiceren en een groep die Nederlands sprak. Wat we zagen is dat in de groep waar Nederlands werd gesproken men eerder bereid was samen te werken dan in de Engelssprekende groep. Uit ander onderzoek blijkt bovendien dat Nederlandse studenten in het Nederlands eerder bereid zijn te investeren in een publiek goed dan wanneer die zelfde studenten Engels spreken.”</p>
<p>Het verklaringsmechanisme achter deze bevindingen staat nog niet onomstotelijk vast. “Het kan zijn dat er sprake is van culturele accommodatie. Dat wil zeggen dat mensen zich gaan gedragen naar de cultuur die je associeert met de taal die je spreekt. In dit geval zou het zo kunnen zijn dat mensen competitiever en individualistischer worden zodra ze Engels spreken. Maar er kunnen ook andere verklaringen zijn zoals de aantasting van het zelfvertrouwen zodra men zich in een andere taal moet uitdrukken.” Hoe het ook zij, een ding staat voor Van Witeloostuijn vast: de relatie tussen taal en handelen verdient het om nader onderzocht te worden.</p>
<p>Gespreksonderwerpen:<br />01:45 Bedrijfskunde opleidingen zijn Angelsaksischer geworden<br />07:30 Over het rijnlandmodel<br />12:50 Neo-liberale revolutie heeft niet geleid tot deregulering<br />15:40 Over Europese managementtheorieën<br />21:50 Hebben we een Nederlandse bedrijfskunde nodig?<br />24:10 Gevangenendilemma in het Nederlands<br />29:05 In vreemde taal vallen mensen terug op heuristieken<br />34:00 Taal moet meer een plek krijgen in het onderwijs<br />37:55 Bedrijfskunde moet meer nadenken over eigenheid</p>
<p>----</p>
<p>Voor de Ommekeer TV is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek. Het is onderdeel van platform Voor de Ommekeer, dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering.</p>
<p>Voor de Ommekeer TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, centrum Ethos en FreedomLab.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.voordeommekeer.nl<br />Twitter: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer<br />Facebook: https://www.facebook.com/voordeommekeer/</p&gt;