Jan Jacob van Dijk: "Amoraliteit nog gevaarlijker voor samenleving dan immoraliteit"

<p>Paul van Liempt in gesprek met Jan Jacob van Dijk, oud-politicus en hoogleraar sociaal christelijk denken, over de toegevoegde waarde van Christelijk denken in de samenleving.</p>
<p>--</p>
<p>Sinds een half jaar is Jan Jacob van Dijk de nieuwe bestuursvoorzitter van de Christelijke Onderwijsgroep Nederland. Hij waakt er voor niet te veranderen in een zogenaamde bobo. “Ook binnen onderwijskringen loert het gevaar je te verliezen in allerlei afspraken buiten de deur, en je verder niet onder het personeel te begeven. Daarom ga ik iedere week met onderwijsteams in gesprek over de gang van zaken.” Voor zijn school is dat extra belangrijk omdat zij leerlingen die zonder diploma het voortgezet onderwijs hebben verlaten aan een kwalificatie helpen om aan de slag te kunnen op de arbeidsmarkt. “Ik ben er van overtuigd dat iedere leerling zijn eigen benadering nodig heeft om te kunnen floreren. Daarom moet ik weten wat er speelt.”</p>
<p>Naast bestuurder is Van Dijk ook hoogleraar Christelijk denken. Wat is dat precies? Van Dijk: “Voor mij betekent het dat ik studenten probeer om op een manier na te denken die niet altijd aan bod komt in het standaard curriculum. Bijvoorbeeld door niet alleen te denken in termen van nut en rendement, maar ook wat de bredere consequenties zijn van een beslissing. Het gaat hierbij om de vraag: Welke rol iemand inneemt in de samenleving.”</p>
<p>Bang voor het stempel ‘soft’ is Van Dijk niet. “Alles wordt tegenwoordig langs een meetlat van doelmatigheid gelegd. Veel mensen voelen zich hier niet goed bij en willen dat de andere kant meer naar voren komt. Dat betekent: minder afvinkcultuur, meer reflecteren.”</p>
<p>Tijdens zijn colleges ethiek aan eerste- en tweedejaarsstudenten vraagt hij daarom meer aandacht voor moraliteit in de samenleving, of beter gezegd de schijnbare afwezigheid ervan. “In de samenleving is een groep mensen die denken dat ze kunnen handelen zonder moreel kompas. Zij denken dat wat niet expliciet verboden is toegestaan is; dat de wetgevende macht vanzelf wel corrigerend op zal treden om onwenselijk gedrag aan te pakken. Mijn stelling is dat amoreel denken gevaarlijker is voor immoreel denken. Dat probeer ik te bespreken met mijn leerlingen.”</p>
<p>Een casus die Van Dijk aanhaalt is het debacle van begin dit jaar over de salarisverhoging van ING topman Ralph Hamers. “De vraag is: waarom staat de samenleving op zijn achterste benen? Er kan je wel salarisverhoging gegund worden, maar is het dan wel moreel juist om het te doen? Je hier op bezinnen betekent dat je niet alleen in termen van nut en rendement nadenkt, maar je afvraagt of dit het juiste is om te doen.”</p>
<p>Gespreksonderwerpen<br />03:00 Hoe voorkom je de clichématige bobo in het onderwijs te worden?<br />07:40 Wat doceert een hoogleraar christelijk denken?<br />10:40 Hoe kan je het debacle bij ING gebruiken als case voor christelijk denken?<br />13:58 Het ING-debacle heeft mij verbaast. Hoe kan zulke besluitvorming tot stand komen? <br />16:00 Neemt kansengelijkheid in Nederland af?<br />22:30 Perverse prikkels in het onderwijs<br />25:59 Hoe herstellen we het vertrouwen in de overheid en het onderwijs?<br />34:00 Wat er gebeurt in Engeland volg ik met argusogen</p>
<p>----</p>
<p>Voor de Ommekeer TV is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek. Het is onderdeel van platform Voor de Ommekeer, dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering.</p>
<p>Voor de Ommekeer TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, centrum Ethos en FreedomLab.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.voordeommekeer.nl<br />Twitter: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer<br />Facebook: https://www.facebook.com/voordeommekeer/</p&gt;