Adequate opvatting van rationaliteit moet ook ruimte bieden voor wereldbeelden en zingeving

<p>Ad Verbrugge in gesprek met Emanuel Rutten, filosoof aan de VU, over waarom de retorica - als kunst van het overtuigen - in onze tijd weer toe is aan herwaardering.</p>
<p>Emanuel Rutten is als filosoof altijd gefascineerd geweest door de relatie tussen schijn en werkelijkheid. In de filosofische traditie is er volgens hem lang vast gehouden aan een fundamenteel onderscheid tussen deze twee zaken. Ten onrechte, zo betoogt hij in zijn boek Het Retorische Weten. Volgens Rutten is het onderscheid namelijk niet zo hard als we vaak vooronderstellen.</p>
<p>Een voorbeeld is de wetenschap. Een wetenschap zoals de natuurkunde staat er op voor dat zij échte, harde kennis in huis heeft over hoe de wereld werkelijk in elkaar zit. Overtuigingen van mensen of wereldbeelden vinden hierin vaak geen plaats: dat zou gegeven het relatieve karakter ervan dan namelijk weer tot het domein van de schijnkennis horen. Voor Rutten is dit te simpel. Volledige kennis over de wereld dient ook een wereldbeeld te bevatten dat recht weet te doen aan onze diepste ervaringen van mens-zijn. In zijn boek gaat hij hiernaar opzoek. Met Ad Verbrugge gaat hij hierover in gesprek.</p>
<p>Gespreksonderwerpen:<br />00:23 Waarom heb je het boek Het Retorische Weten geschreven?<br />04:25 De rationaliteit van de fysica schiet te kort om het menselijk kenvermogen te beschrijven<br />10:14 Waarom speelt in de wetenschap retorica ook een belangrijke rol?<br />15:20 Voor Aristoteles is het onderscheid tussen zijn en schijn niet van belang binnen de retorica.<br />16:00 &quot;Mijn betoog is er op gericht om een inclusiever beeld van redelijkheid te formuleren.&quot;<br />22:10 Een adequaat wereldbeeld is een wereldbeeld dat het meest recht weet te doen aan onze diepste ervaringen.<br />25:50 De menselijke ervaring van zingeving moet een plaats krijgen in een adequate opvatting van de rationaliteit.<br />35:00 &quot;Ik heb geleerd dat om mensen te overtuigen we niet alleen op harde argumenten kunnen rusten.&quot;<br />38:00 Wat grote filosofen gemeen hebben is dat ze vooral een overtuigende stem geven aan gedachtes die mensen transformeren.<br />39:12 Met mijn studenten bespreek ik ook hoe retorica juist in dienst staat van waarheid.<br />43:03 We doen er goed aan om het idee achter ons te laten dat retorisch spreken sofisterij is. We moeten de pre-socratische wijsheidstraditie weer om armen.</p>
<p>--</p>
<p>Voor de Ommekeer TV is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek. Het is onderdeel van platform Voor de Ommekeer, dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering.</p>
<p>Voor de Ommekeer TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, centrum Ethos en FreedomLab.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.voordeommekeer.nl<br />Twitter: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer<br />Facebook: https://www.facebook.com/voordeommekeer/</p&gt;