‘Japan is een racistisch land’, vindt Japan-deskundige Radboud Molijn

<p>Paul van Liempt in gesprek met Japankenner Radboud Molijn over de positie van de derde economie van de wereld in de huidige coronacrisis.</p>
<p>Ondanks dat Japan de derde economie van de wereld is, horen we er recentelijk weinig over. Volgens Molijn heeft dat te maken met dat na een periode van gigantische groei in de jaren ’80 en ’90 het al een tijd wat minder gaat. “De afgelopen jaren is Japan geweldig naar beneden gegaan.” Het heeft bovendien met de volksaard te maken: “Japanners zijn niet zo media-agressief als Chinezen of Amerikanen. Maar nog steeds 50% van je smartphone is door Japanse bedrijven gemaakt.” De Japanse rol op het wereldtoneel is dus allerminst uitgespeeld.</p>
<p>In de huidige coronacrisis lijkt het land het goed te doen. De verspreiding was snel onder controle en er zijn weinig slachtoffers gevallen. Dat heeft volgens Molijn te maken met de Japanse cultuur. “Japanners geven geen hand, ze dragen een mondkapje. En ze hebben een track and trace systeem dat werkt, en ze luisteren naar de overheid.” Maar Japan heeft wel andere, hele grote problemen. Dat komt hoofdzakelijk door de vergrijzing. Molijn: “In 2100 zijn er nog zestig tot zeventig miljoen Japanners over. Dat is de helft van het aantal inwoners nu.”</p>
<p>Daarnaast heeft Japan ook een gigantische staatsschuld. Sommige economen zeggen dat dat bewijst dat je de schuldenlast prima over vele jaren kunt uitsmeren, terwijl anderen beweren dat dit geen houdbaar model is. Volgens Molijn kun je hier nauwelijks conclusies aan verbinden: “Japan onttrekt zich bijna aan alle wetten op economisch gebied.” In het binnenland is er niet zoveel kritiek. “Het is een hiërarchische samenleving en als de overheid zegt: zo gaan we het doen, dan gaan ze het zo doen.” Bovendien blijft ondanks de schulden en een krimpende bevolking de economie voorlopig stabiel.</p>
<p>Molijn vertelt over hoe fundamenteel anders de samenleving van Japan is georganiseerd. Ze kennen daar geen openbaar leven met pleintjes en kroegen. “Er ontstaat een soort isolationisme. Na zes, zeven uur ’s avonds communiceren mensen niet meer met elkaar.” Natuurlijk zijn er wel karaokebarretjes. “Een beetje generalistisch dit, maar Japan is een hele formalistische samenleving. De hiërarchie belemmert de vrij communicatie.” De karaoke is een manier om op een andere manier een verhouding met een ander aan te gaan.</p>
<p>Ook het bedrijfsleven verschilt radicaal van het onze. Molijn: “In Amerika is een bedrijf van de aandeelhouders, in Europa van de stakeholders en in Japan is een bedrijf van zichzelf. Het probeert zichzelf overeind te houden en uit te breiden.” In Japan is er daarom geen haast: men heeft een lange tijdshorizon. Zaken gaan daarom niet snel, maar opgebouwde relaties zijn wel duurzaam. “Het voordeel is dat Japanners erg loyaal zijn, het nadeel is dat processen vaak lang duren.”</p>
<p>Molijn schetst dat in Japan de menselijke identiteit niet zozeer door wezensvragen en antwoorden wordt bepaald, maar door wat iemand doet. “De filosofie is in Japan vervangen door ‘craftmanship’.” Dat wil evenwel niet zeggen dat de samenleving voor iedereen openstaat. “Japan is naar mijn mening een racistische samenleving.” Molijn vertelt bijvoorbeeld dat er nauwelijks vluchtelingen worden toegelaten. Het idee is dat je het land niet moet verdunnen met andere culturen. “De Japanse spirit wordt echt beschreven als iets wat wezenlijk anders is dan de rest van de wereld.” Dat is wel een groot probleem voor een samenleving met een teruglopende bevolking. Zal dat uiteindelijk leiden tot een andere denkwijze? Molijn: “Ik geloof er niks van.”</p>
<p>--</p>
<p>0:51 Hoe komt het dat Japan voor het grote publiek de laatste tijd wat uit beeld is geraakt?<br />3:40 “Rond 2100 zijn er nog zestig, zeventig miljoen Japanners over. Dat is de helft van nu.” <br />5:27 Kun je er een voorbeeld van geven dat een Japanse eigenaar goed en duurzaam is?<br />7:17 Hoe komt het dat Japan het nu relatief goed lijkt te doen in de coronacrisis?<br />9:37 Welke economen zitten het dichtst bij de waarheid over de schulden in Japan?<br />14:15 Jouw voorliefde voor Japan is begonnen met een Franse filosoof toch?<br />17:35 “Hoe langer ik in Japan kom, hoe minder ik ervan begrijp”<br />22:19 Waarom vergeet jij 11 maart 2011 nooit meer?<br />28:49 Grote filosofen die de identiteit van de Japanner proberen te ontvouwen, die heb je niet?<br />32:05 Gaan wij meer het Japanse model omarmen, of gaan zij meer onze kant op?<br />36:48 Hoe zou Japan in de discussie over racisme staan?</p>
<p>--</p>
<p>Voor de Ommekeer TV is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek. Het is onderdeel van platform Voor de Ommekeer, dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering.</p>
<p>Voor de Ommekeer TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, centrum Ethos en FreedomLab.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.voordeommekeer.nl<br />Twitter: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer</p&gt;