Corona en de vraag naar het goede leven. In gesprek met filosoof Ad Verbrugge

<p>Marlies Dekkers in gesprek filosoof Ad Verbrugge over de manier waarop de coronacrisis ons leven en samenleven verandert. “Ziekte kan soms nodig zijn voor een transformatie.”</p>
<p>Verbrugge vertelt kort waarover hij de afgelopen jaren in z’n werk geschreven heeft. De thematisering van de moderne techniek speelt daarin een sleutelrol: “Techniek schept een eigen ruimte waarin wij leven en waarin we in een bepaalde manier transformeren in onze ervaringen.” In de coronatijd lijkt hier een versnelling op te treden. We leven volgens Verbrugge steeds meer in een schermwereld, “en dat brengt een andere instelling ten opzichte van jezelf en de wereld met zich mee.”</p>
<p>Dit gaat terug op het begrip van de mens als een rationeel en autonoom individu dat in de moderniteit is opgekomen. In het boek ‘Het goede leven en de vrije markt’, dat Verbrugge samen met Govert Buijs en Jelle van Baardewijk schreef, schetst hij deze ontwikkeling en houdt deze langs wat we de vijf dimensies van ‘het goede leven’ kunnen noemen: relaties, lichamelijkheid, natuur, instituties en zin(geving). Verbrugge schetst dat vanaf de 17e-eeuw een rationaliteitsbegrip ontstaat waarin de natuurwetenschap de werkelijkheid als een complexe mechaniek omschrijft. “Dat is nog steeds de situatie waar de wetenschap nu in verkeert.”</p>
<p>Dit bepaalt nu tevens de manier waarop we geneigd zijn naar een ziekte te kijken. Verbrugge stelt de filosofische vraag die daaraan voorafgaat: “Hoe kijken wij naar een ziekte? Wat is dat, een ziekte?” Vaak komt daar een functionalistisch antwoord op: ziekte is een defect aan een mechaniek dat via betere werktuigen verholpen kan worden. Volgens Verbrugge is dat antwoord evenwel niet houdbaar als je werkelijk nadenkt de plek van ziekte in het leven en de verhouding tussen leven en dood. “Dan kom je op een thematiek waarin het mechanische alleen tekortschiet.”</p>
<p>Verbrugge vertelt dat bij de Grieken in het klassieke Athene de notie van ‘kosmos’ en het daarin bestaande ‘evenwicht’ van belang is. Orde, maat en ritme staan daarbij centraal: de dood is onderdeel van het leven. De filosoof Kierkegaard is de ervaring van angst dubbelzinnig en kan het de mens tot vrijheid brengen. Verbrugge: “Vrijheid hangt volgens hem samen met de verhouding die we hebben tot de dood en het geheel. Met de grond van alles.” Verbrugge signaleert in deze coronacrisis twee pandemieën: enerzijds de coronapandemie, anderzijds de aanstekelijkheid van de angst voor de ziekte. “Dat tweede is typisch voor de mens.” De vraag is evenwel hoe we met die angst omgaan.</p>
<p>We zijn vandaag de dag erg gewend geraakt aan een technologische omgang met problemen. Dat maakt volgens Verbrugge een confrontatie met iets wat onze macht te boven gaat beangstigend. “Het idee dat die ziekte nog iets anders zou kunnen betekenen dan alleen maar iets wat niet gewenst is komt überhaupt niet meer op.” Toch wil hij, vanuit onder meer de traditie van de Grieken en het denken van Kierkegaard een andere vraag stellen. “Ziekte kan soms nodig zijn voor een transformatie.” Volgens Verbrugge is één van de taken van de toekomst om niet enkel vanuit de beheersing te kijken naar het menselijke tekort en de sterfelijkheid. “Ik denk dat we op een andere manier over lichamelijkheid, ziekte, sterven en onze omgeving, maar ook generationeel moeten nadenken wat we met elkaar doen. [..] Als je dit doortrekt naar de toekomst kun je je afvragen: is dit het goede leven?”</p>
<p>--</p>
<p>0:54 Een korte herneming: hoe verandert technologie ons leven en de verhouding tot onszelf en de wereld?<br />6:14 Over verveling en vermaak<br />10:41 Zullen we ingaan op de vijf dimensies van het goede leven?<br />16:27 Als we de vijf dimensies van het goede leven relateren aan hoe we met corona omgaan. Hoe zie jij dat?<br />22:56 Hoe kijken wij in jouw ogen nu naar een ziekte?<br />28:16 En angst, hoe zie je dat nu in verhouding tot hoe de Grieken zoiets ervoeren? <br />35:23 “Als iets duidelijk wordt dan is het dat met de huidige wetenschap en technologie we als soort vanzelf onze kwetsbaarheid vergroten”<br />39:36 Hoe zou jij de boodschap van dit virus filosofisch duiden?<br />51:30 “Ziekte kan soms heel gezond zijn”</p>
<p>--</p>
<p>Lees hier het artikel van Verbrugge voor CDV: https://docdro.id/a7J8yMC</p&gt;
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;