'Nog steeds voeren we niet de goede discussie over corona.' Een gesprek met Damiaan Denys

<p>Ad Verbrugge in gesprek met filosoof en hoogleraar psychiatrie Damiaan Denys. “De coronacrisis is geen virologisch probleem.”</p>
<p>Al in de beginperiode van de coronapandemie mengde Denys zich in het publieke debat. Dat vond hij zijn taak als filosoof die nadenkt over maatschappelijke kwesties: “De manier waarop de crisis werd opgelost stelde naar mijn gevoel fundamenten in vraag over de manier waarop wij de samenleving inrichten.” Zijn verhaal leidde tot heftige reacties en zelfs bedreigingen. Velen vonden dat hij dat als psychiater niet mag zeggen. “Mensen hebben graag personen in een vakje: je bent goed of slecht.”</p>
<p>Dit geeft volgens Denys tevens iets te kennen over wat er in bredere zin mis is met het maatschappelijk gesprek. Er ontbreekt een omvattend perspectief op de uitdagingen tijdens deze crisis. “Men begrijpt het als een virologisch probleem. Dat is het naar mijn gevoel helemaal niet. Corona is natuurlijk een virus, maar het kabinet vraag een aanpassing van gedrag van een samenleving en het individu.” Dat betekent dat het beleid gigantische economische, psychologische en sociale implicaties heeft. Denys: “Daar hebben virologen absoluut geen kaas van gegeten.”</p>
<p>Denys ziet als psychiater en filosoof dat de reactie op het virus is ingegeven door angst. Dat is volgens hem een gevolg van een gebrek aan controle en zekerheid. Denys vertelt dat dit te maken heeft met de levenswijze en -houding die de afgelopen decennia in het Westen gemeengoed is geworden. “Ons gevoel van controle is exuberant hoog. Dus je zou kunnen zeggen: het angstgevoel is nu niet zo groot omdat het virus zo gevaarlijk is, maar omdat onze behoefte, onze ideeën over controle zo extreem groot zijn.” We zijn met andere woorden niet gewend om om te gaan met onzekerheid. “Een kleine rimpeling in de werkelijkheid is in staat om ons bang te maken.”</p>
<p>Dit wijst op een dieper liggend filosofisch probleem. Volgens Denys denken de meeste mensen vandaag de dag primair pragmatisch. “We hebben het hele universum gereduceerd tot een oplosbaar probleem. Dat is zoals het kabinet nadenkt: dit is een probleem, dat moet opgelost worden.” Dat betekent bovendien dat alles wat niet oplosbaar is, niet meer gezien wordt. Maar dat is zelf een groot probleem. “Er zit geen mensbeeld of ideologie achter.” De reactie op het coronavirus, zo betoogt Denys, toont een ideologische, levensbeschouwelijke armoede.</p>
<p>Toch biedt deze situatie ook een kans. Hoewel Denys aangeeft somber te zijn over de nabij toekomst – “de impact van corona als pandemie en van de maatregelen zullen enorme gevolgen hebben de komende jaren” – kunnen we dit aangrijpen om onze samenleving te verbeteren. Denys pleit ervoor om het virus te omarmen. “Probeer de positieve kant ervan te zien en niet meteen als een negatief probleem dat we moeten oplossen. [..] Hoe helpt de coronacrisis om mij een beter leven te geven? En hoe helpt het virus om de samenleving een betere toekomst te geven?”</p>
<p>--</p>
<p>1:06 Waarom voelde jij je zo geroepen om je publiekelijk uit te spreken in coronatijd?<br />3:51 Na de ophef had ik het idee dat je een stap terugnam. Klopt dat?<br />8:05 “Het debat is er nooit geweest, dat was van mij in het eerste uur de aanklacht”<br />11:47 Wat is het voor verschijnsel dat er zoveel commotie was over jouw positie in het debat?<br />16:26 Hoe zou je als psychiater naar dit culturele fenomeen kijken?<br />23:56 Over stemmingen en groepspsychologie: “De algemene atmosfeer is onduidelijkheid en onzekerheid”<br />26:59 Hoe kijk jij naar de gedragsveranderingen die zijn opgetreden de afgelopen maanden?<br />31:21 Over de ethische overwegingen achter onze omgang met corona: “We hebben het hele universum gereduceerd tot een oplosbaar probleem”<br />34:50 Jij zei: we moeten het virus omarmen. Hoe kijk jij daar nu naar, is dat veranderd?<br />36:37 Waar maak je je op dit moment het meeste zorgen over?<br />39:23 Hoe kijk jij naar wat er in België gaande is?<br />46:02 Waar moeten we als samenleving naar de toekomst toe op gericht zijn?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;