Integriteit en corruptie in Nederland. Een gesprek met Ronald Kroeze

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met Ronald Kroeze, universitair hoofddocent Geschiedenis aan de Vrije Universiteit. &quot;Ik vind het te gemakkelijk gesteld dat we in Nederland geen corruptie zouden hebben.&quot;</p>
<p>Kroese richt zich in zijn onderzoek voornamelijk op de geschiedenis van politieke corruptie. Hij bekijkt wat we daar vandaag de dag van kunnen leren. Volgens diverse lijstjes behoort Nederland tot de minst corruptie landen ter wereld. Maar: “Dat zijn altijd percepties. Het is niet dat er keiharde data aan ten grondslag liggen.” Daarom is Kroeze kritisch: “Die lijstjes vertellen eigenlijk niet zo heel veel, zou ik zeggen.”</p>
<p>Wat als corrupt wordt gezien, is tijds- en plaatsgebonden. Toch kan er volgens Kroeze wel een algemene bepaling van worden gegeven. “De kern van corruptie is dat het publiek belang geschaad wordt doordat een individu ergens misbruik van maakt.” Het privé gewin gaat, met andere woorden, ten koste van de algemene zaak. Meestal gaat het om mensen die bij bedrijven of overheden werken en daar de connecties en structuren inzetten om daar zelf beter van te worden.</p>
<p>In Nederland hebben we het idee dat hier nauwelijks corruptie is. Dat gaat volgens Kroeze terug op de rechtsstaat en de burgerlijke cultuur die in de 19e-eeuw opkomt. In die periode begon men zich af te zetten: “Het verleden is dan als contrast sterk aanwezig in politieke beschouwingen. Het ancien regime wordt gezien als corrupt.” Die ontwikkeling was op meer plekken in Europa gaande. Natuurlijk betekende dat niet dat alles er hier ook daadwerkelijk zuiver en meritocratisch aan toe ging. Kroeze: “Wij zijn een land van kleine corruptie [..] Ik vind het te gemakkelijk gesteld dat we het in Nederland helemaal niet zouden hebben of dat het probleem hier niet zou spelen.”</p>
<p>Wat Kroeze benadrukt is dat de ideeëngeschiedenis zelf bepalend is voor wat we onder het begrip corruptie verstaan. Het is bovendien zeker niet louter een juridische kwestie: “Het is meer een morele beschuldiging: zo hoort het niet te gaan in de politiek of samenleving en daarom willen we verandering.” Kroeze gaat onder meer in op de geschiedenis van de Lockheed-affaire, waarbij Prins Bernhard in de jaren ’70 steekpenningen heeft aangenomen. Verder pleit hij voor enige nuchterheid: de term ‘corruptie’ is in Nederland érg zwaar. “Het ideaal is het ideaal en dat lukt nooit [..] Debatten over corruptie zijn nuttig over: hoe zou het wel moeten gaan?”</p>
<p>--</p>
<p>0:51 Hoe komt het dat er volgens de lijstjes zo weinig corruptie is in Nederland? Zijn wij zo integer?<br />2:59 Wat is corruptie?<br />6:33 Wat is het beeld dat Nederlanders hebben over de integriteit?<br />9:47 Hoe definieer je cliëntelisme? <br />11:05 Wat bedoel je dat Nederland kleine, burgerlijke corruptie kent?<br />16:07 Enkele recente voorbeelden: Van Rey in Limburg en Lubbers. Is daar sprake van corruptie? <br />20:07 Kun je schetsen wat er is gebeurd met de Lockheed-affaire?<br />26:24 Is er ook zoiets van: een beetje corruptie hoort er toch gewoon bij?<br />28:18 Wat is volgens jou ‘integriteit’ in verhouding tot het corruptievraagstuk?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;