'Gebrek rituelen in coronatijd groot gemis.' Een gesprek met Stefan Paas

<p>Ad Verbrugge in gesprek met theoloog Stefan Paas over het coronajaar en het belang van rituelen en de sfeer waarin mensen elkaar ontmoeten. “De samenleving moet niet alleen beschermd worden tegen het kwaad, maar ook tegen een overdaad aan goede bedoelingen.&quot;</p>
<p>Met een theologische metafoor zou je op 2020 kunnen terugkijken als een jaar van vasten, zo vertelt Paas. We zijn allemaal in een soort ascese gedwongen. Paas vertelt dat vasten normaal gesproken dient om tot bezinning te komen. “Jezelf afsnijden van allerlei prikkels en geneugten, dat zou de geest kunnen scherpen en je gevoeliger kunnen maken voor het hogere.” De vraag is nu, zo stelt Paas, of dat dit jaar gebeurd is. Bovendien is het vasten in de religieuze context omgeven door rituelen, vieringen en verhalen. Paas: “Dat ontbreekt grotendeels vanuit het gezondheidsparadigma. [..] Vroeger deed de overheid dat. Ze schreven bij rampen of epidemieën een nationale biddag uit.” Voor die zingevende dimensie moet de burger vandaag de dag primair zelf zorgen.</p>
<p>Paas spreekt over het ritueel als een vorm waarin de mens zich verbonden met iets groters dan zichzelf. “Dus het belichaamt [..] de boodschap: je wordt gedragen, je bent niet alleen.” Rituelen bieden, in andere woorden, geborgen. In dit verband benadrukt Paas het verschil tussen geborgenheid en veiligheid. “Geborgenheid is het kunnen leven, ook in een zeker evenwicht en vrolijkheid, terwijl je niet weet dat je altijd veilig bent.” In het ritueel gaat het niet om veiligheid, maar het thuis voelen in de kwetsbaarheid.</p>
<p>Door de coronamaatregelen is volgens Paas een fundamentele sfeer van het menselijk samenleven onder druk komen te staan, de sfeer “waarin individualiteit en collectiviteit samenkomen”. Dat zijn de fysieke ontmoetingsplekken bij verenigingen, kerken en universiteiten waar mensen burgerschap ontwikkelen, vaak in spontane ontmoetingen. Onze grondrechten beschermen precies die sfeer. Paas: “Ik ben er wel beduusd van geraakt [..] dat veel mensen zo schamper doen over die grondrechten.” Dat is uiteindelijk ook goed voor de overheid zelf, zo stelt Paas. “De samenleving moet niet alleen beschermd worden tegen het kwaad, maar ook tegen een overdaad aan goede bedoelingen. Daar zijn grondrechten bij uitstek voor.”</p>
<p>--</p>
<p>3:03 Hoe kijk jij als theoloog terug op afgelopen jaar?<br />5:10 Het belang van ‘rituelen’<br />13:16 Over wat deze coronapandemie en de lockdown zo ingrijpend maken<br />19:58 Het verschil tussen veiligheid en geborgenheid: “Een ritueel geeft je het besef gedragen te zijn”<br />27:25 Doet de kerk nu iets in coronatijden? Jullie zijn wel enorm getroffen in de rituele praktijken..<br />34:08 “Het is opmerkelijk dat juist dat domein waar burgerschap, politieke waarde, gewetensvorming plaatsvindt zo ontzettend is aangetast”<br />38:28 Over (het gebrek aan) de discussie over grondrechten en fundamentele waarden in coronatijd<br />47:35 “Als je alleen nog maar in je eigen kringetje zit [..] dat is niet goed voor je”<br />43:33 Korte reflectie over vaccineren</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;