Overslaan en naar de inhoud gaan

Vrijheid onder druk: wat Isaiah Berlin ons nu te zeggen heeft

02 January 2026
46:45
Aflevering #2170

<p>Centraal staat Berlins beroemde onderscheid tussen negatieve vrijheid (vrij zijn van dwang) en positieve vrijheid (meesterschap over jezelf). Het gesprek raakt aan grote thema’s als:</p&gt...

Beschrijving

<p>Centraal staat Berlins beroemde onderscheid tussen negatieve vrijheid (vrij zijn van dwang) en positieve vrijheid (meesterschap over jezelf). Het gesprek raakt aan grote thema’s als:</p>
<p>denkdwang en consensus<br />democratie versus totalitarisme<br />verlichting en contraverlichting<br />nationalisme, emancipatie en identiteit<br />waardepluralisme: waarom waarden onvermijdelijk botsen</p>
<p>Aan de hand van actuele voorbeelden van klimaatdebat tot EU en hedendaagse politiek bespreken Sommer en Ru Frans waarom Berlins denken vandaag misschien wel relevanter is dan ooit.<br />Isaiah Berlin waarschuwde voor grote systemen, absolute waarheden en ideologieën die beweren te weten wat goed is voor de mens. Vrijheid, zo betoogde hij, is geen eindtoestand maar een kwetsbaar domein dat steeds opnieuw verdedigd moet worden.</p>
<p>--------------------eindejaarsactie ---------------------<br />Maak het geluid van de Nieuwe Wereld volgend jaar ook mogelijk. Zonder uw steun geen DNW! Word lid of doneer:</p>
<p>🚨Eenmalig doneren: via https://www.gofundme.com/f/eindejaarsactie-2025</p&gt;
<p>🧢 Steun DNW en word patroon op http://www.petjeaf.com/denieuwewereld.</p&gt;
<p>💳 Grote donaties: NL61 RABO 0357 5828 61 t.n.v. Stichting De Nieuwe Wereld.</p>
<p>✉️ Meld je aan voor onze gratis Nieuwsbrief: https://denieuwewereld.tv/nieuwsbrief/</p&gt;
<p>Liever direct overmaken? Maak dan uw gift over naar NL61 RABO 0357 5828 61 t.n.v. Stichting De Nieuwe Wereld.</p>
<p>Crypto&apos;s doneren kan via https://commerce.coinbase.com/checkout/31d3b502-6996-41f6-97aa-ef295802… />--</p>
<p>Bronnen en links bij deze uitzending:</p>
<p>--</p>
<p>00:00 Introductie<br />00:37 Introductie van Chris Ru Frans<br />01:13 Isaiah Berlin in zijn eigen woorden<br />02:13 Eerste kennismaking met Isaiah Berlin<br />03:11 Timothy Snyder, Trump en negatieve vrijheid<br />04:18 Twee opvattingen van vrijheid<br />06:14 Biografie van Berlin: Riga, Oxford en Moskou<br />08:47 Van analytische filosofie naar ideeëngeschiedenis<br />10:30 Vrijheid onder totalitaire regimes<br />11:33 Negatieve vrijheid uitgelegd<br />13:11 Democratie, dictatuur en denkdwang<br />15:04 Totalitarisme binnen de democratie<br />17:09 Positieve vrijheid en zelfontplooiing<br />19:32 Plato, verlichting en ‘ware vrijheid’<br />22:02 Wetenschap, consensus en modern totalitair denken<br />26:02 Derde vrijheid: nationalisme en emancipatie<br />31:08 Vrijheid, gelijkheid en politieke keuzes<br />32:01 Waardepluralisme en contraverlichting<br />38:11 Minimale universele moraal<br />42:09 EU, waarden en democratische legitimiteit<br />45:28 Slot – De egel en de vos, vrijheid en doormodderen</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van filosoof Ad Verbrugge in samenwerking met anchors Jelle van Baardewijk en Marlies Dekkers.</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de Filosofische School Nederland.</p>
<p>Onze website: https://denieuwewereld.tv/</p&gt;
<p>DNW heeft ook een Substack. Meld je hier aan: https://denieuwewereld.substack.com/</p&gt;

Gespreksvoerders

Gasten

Gerelateerde afleveringen