Waarom zou je nog romans lezen? Joost de Vries over de pretentie van literatuur.

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met Joost de Vries, schrijver en adjunct-hoofdredacteur van de Groene Amsterdammer, over de pretantie van literatuur. &quot;De cultuursector is teveel geprofessionaliseerd.&quot;</p>
<p>De Vries schrijft zowel poëzie, als romans en hij doet redactiewerk. Dat heeft voor hem wel allemaal dezelfde bron. “Alles wat ik heb meegemaakt [..] moet op de een of andere manier samenkomen in een boek. Waar ik en mijn personages mee worstelen is dat ze een verhouding moeten aangaan ten opzichte van alles wat ze weten.” In een verhaal of essay komen allerlei inzichten en levenservaringen voor De Vries bij elkaar.</p>
<p>In zijn vorige boek schreef De Vries over pretentie. Hij signaleert dat het vaak als pretentieus wordt gezien als iemand cultureel belezen of geïnformeerd is. “Wat is er gebeurd dat een bepaald soort culturele bagage als snobistisch of arrogant wordt gezien?” In dit verband spreekt hij ook over het gebrek aan zwaargewichten in deze tijd. In de vorige eeuw hadden we ‘de grote drie’: Reve, Mulisch en Hermans. De Vries: “Ik denk dat het nu heel moeilijk is om in de Nederlandse cultuur of het intellectuele debat een aantal mensen aan te wijzen die groot gewicht hebben.” Dat heeft er ook mee te maken dat in de nasleep van de oorlog de bevolking een fundamentele ervaring deelde. “De oorlog was een onderwerp dat per definitie gewicht had. Dat is nu moeilijk te bedenken.” Ervoor wakend dat hij in cultureel pessimisme vervalt, zegt De Vries: “De tijd dat de schrijver een moreel geweten had, lijkt teruggedrongen te zijn.”</p>
<p>Dat leidt tot de vraag wat literatuur nu eigenlijk vermag. Waarom zou je überhaupt een boek lezen? De Vries: “Wat het voor mij een unieke kunstvorm maakt, is dat het een samenspel is tussen schrijver en lezer. [..] Het is een hele actieve vorm van nadenken.” Iedereen die dezelfde roman leest, vult het verhaal op een andere manier in. Die ruimte is uniek voor de literatuur, zo betoogt De Vries.</p>
<p>Toch zien we dat er in Nederland (en wereldwijd) minder gelezen wordt. De Vries is vrij pessimistisch over de positie van literatuur in het onderwijs. “Je merkt dat lezen veel meer een instrument is geworden, in plaats van iets dat op zichzelf staat.” Dit kan er ook mee te maken hebben dat schrijvers tegenwoordig veelal professioneel schrijver zijn. De Vries: “Als je naar de schrijvers van vijftig jaar geleden kijkt, zaten daar advocaten, ambtenaren en artsen tussen. Zij schreven op een andere manier en staan op een andere manier in de maatschappij.” Dat zou tevens kunnen verklaren waarom waarom er nu geen ‘grote drie’ meer aan te wijzen is. “Aan de ene kant omdat de top van de piramide er door entertainment en de politiek vanaf gezaagd is [..] en aan de andere kant heb je de beweging van een cultuursector die zo geprofessionaliseerd is dat ze heel ver weg staat.”</p>
<p>Ten slotte pleit De Vries voor het gebruik van het Nederlands. Schrijven en lezen in het Engels is toch een totaal andere taalervaring. “Als je Nederlands schrijft gaat het gewoon vanzelf. [..] Maar in het Engels is het alsof het een performance is. Ik heb de hele tijd het gevoel ‘ik ben nu in het Engels een leuke, grappige zin aan het maken’.” Hij benadrukt het belang van de nuances in de moedertaal. “Er gaan in het Engels subtiliteiten verloren. Je maakt het de studenten er dan niet makkelijker op [om Nederlandse literatuur te lezen].”</p>
<p>--</p>
<p>0:19 Het werk gaat gewoon door bij De Groene Amsterdammer?<br />2:37 Jij schrijft verschillende genres, bent ook redacteur. Hoe werkt het schrijverschap bij jou?<br />5:28 Zit dat je wetenschapper en redacteur bent je creativiteit niet in de weg?<br />11:49 Zijn schrijvers volgens jou nog belangrijk voor culturele verbeelding?<br />14:33 Gaan de romans nog wel over dezelfde thema’s als vijftig jaar geleden?<br />16:41 Waarom zou je eigenlijk een roman lezen?<br />22:00 Is de kritiek op kunst als linkse hobby niet ook een beetje terecht?<br />24:49 Wat is nou eigenlijk een essay?<br />27:59 Ben je optimistisch over hoe men nu Nederlands krijgen op middelbare scholen?<br />37:38 Wat is volgens jou nu een boek dat te begrijpen én elegant is?<br />40:37 Heb jij wel eens overwogen om in het Engels te schrijven?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;