Leidt coronabeleid tot een nieuwe moraal in het kapitalisme? In gesprek met Hans Stegeman

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met hoofdstrateeg van Triodos Bank Hans Stegeman. “We zijn in een fase beland waarin het kapitalisme zichzelf aan het opeten is.”</p>
<p>Stegeman heeft zich recentelijk kritisch uitgelaten over het economische beleid tijdens de coronacrisis. Hij vindt het een goede zaak dat er financieel is ingegrepen, maar hij hekelt het feit dat er nauwelijks is verantwoord waarom specifieke bedrijven en sectoren overeind moesten worden gehouden. Stegeman: “Wat er verkeerd gaat is dat de discussie waar we al dat geld aan uitgeven niet wordt gevoerd.”</p>
<p>We zien momenteel dat centrale banken in Europa en de VS miljarden uitgeven. Zoiets zou volgens Stegeman voorwerp van gesprek moeten zijn: “Als er iets niet democratisch gelegitimeerd is, is het wel de rol van centrale banken.” Maar ook de steun die de staat verleent vraagt om reflectie. Zo kennen we in Nederland het voorbeeld van Booking.com, een succesvol bedrijf dat ook bij de overheid moest aankloppen. De coronacrisis wijst volgens Stegeman op hoe we onze economie op meer fundamenteel niveau hebben ingericht. “Wat eronder ligt is een heilig geloof dat groei tot in de oneindigheid doorgaat. [..] Dat vind ik niet zo’n zinvolle manier van kapitalisme.”</p>
<p>Het is volgens Stegeman zelfs de vraag in hoeverre we überhaupt nog leven in een klassiek kapitalistische samenleving. In de tech- en pharma-sector hebben sommige spelers zoveel macht dat ze welhaast een monopoliepositie innemen, en centrale banken voeren verkapte politiek. Stegeman: “We zijn in een fase beland waarin het kapitalisme zichzelf aan het opeten is.”</p>
<p>In deze context probeert een bank als Triodos bij te dragen aan een duurzamere wereld en economie. Stegeman schetst de dilemma’s die die manier van bankieren met zich meebrengt. Zo werkt Triodos enerzijds samen met bedrijven uit de ‘fast fashion’ en ziet dat zij in veel opzichten voorop lopen in de transitie naar een circulaire economie. Maar anderzijds is hun businessmodel zeer onduurzaam. “Elke dag hebben wij wel van die dilemma’s. Wij kunnen als bank wel iets vinden, maar we zitten in een bepaalde wereld.”</p>
<p>Komt de duurzaamheid van die wereld wel daadwerkelijk dichterbij? Stegeman: “Daar heb ik stemmingswisselingen in.” Aan de ene kant worden er stappen gezet, maar sommige principes, zoals het idee van oneindige groei, zijn volgens Stegeman uiteindelijk niet met duurzaamheid te verzoenen. De keerzijde van die vorm van economie komt nu in de coronacrisis aan het licht, zo stelt Stegeman. “Als de omzet opeens terugvalt door een externe schok, dan is de vraag: hoe kun je dan een economie bouwen die daar tegen kan? Dat heeft te maken met minder groeiafhankelijkheid.” Stegeman pleit in dit verband niet voor een Chinees model, maar een Europese oplossing: “Je kunt prima markten gebruiken om op de meest efficiënte manier welvaart te creëren. Maar wel op een andere manier dat we nu doen.”</p>
<p>--</p>
<p>0:36 Wat gaat er in het economisch beleid rondom corona volgens jou verkeerd?<br />1:58 Verbaast het jou niet dat we het geld nu zo uitgeven?<br />7:05 Over het hedendaagse kapitalisme en de kwetsbaarheid <br />10:45 Net had je het over ‘hyperkapitalisme’. Wat is eigenlijk kapitalisme?<br />17:00 Waar zou dat gesprek over het coronabeleid en waar het geld heen gaat over moeten gaan?<br />20:52 Een klassieke bank associeer ik met politiek rechts. Maar dat is niet echt meer zo toch?<br />25:10 Heb jij er vertrouwen in dat een circulaire economie daadwerkelijk dichterbij komt?<br />29:30 Ben jij wel eens bang dat Triodos zelf onderdeel is van kapitalisme met de suggestie van verduurzaming maar dat eigenlijk niet doet?<br />30:53 Waar zou een ‘reset’ van het (hyper)kapitalisme vandaan moeten komen?<br />34:58 Wat zijn de belangrijkste oriëntatiepunten voor beleid dat naar een economie gaan waar we niet alleen maar groeien?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;