‘Maak van afschaffing slavernij nationale feestdag'. Een gesprek met hoogleraar Gert Oostindie

<p>Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar koloniale en postkoloniale geschiedenis Gert Oostindie. “Je kunt het verleden niet ongedaan maken, maar je kunt wel aangeven dat je daar vandaag anders over nadenkt.&quot;</p>
<p>Al jarenlang doet Oostindie onderzoek naar het koloniale verleden. “De noodzaak om te reflecteren op wat het verleden betekent in het heden is er altijd geweest.” Nu lijkt dit onderwerp actueler én controversiëler dan ooit. Zeker met de recente protesten van Black Lives Matter komt racisme hoog op de politieke agenda. Of Oostindie zichzelf beschouwt als een racist? “Racist is een groot woord. Maar heb ik vooroordelen die samenhangen met etniciteit? Ongetwijfeld. Zoals ieder mens dat heeft. En het eerste wat je kunt doen is: jezelf daar bewust van zijn.”</p>
<p>Een van de hete kwesties is momenteel ‘de beeldenstorm’. Oostindie: “In het debat lijkt het alsof Nederland bezaaid is met beelden die het kolonialisme verheerlijken. De werkelijkheid is dat dat er maar heel weinig zijn.” Het bekendste voorbeeld is J.P. Coen in Hoorn. Daar is tien jaar geleden een plaquette bij geplaatst dat er ook een ander verhaal te vertellen is over deze man. Nu pleiten sommigen ervoor om het beeld helemaal weg te halen. Oostindie heeft daar twijfels over: “Mensen weten niet zoveel van geschiedenis. Alles wat je weghaalt is vergeten en dan is er ook niet meer iets om over na te denken en te praten. [..] Ik denk: doe heel iets anders, zet er een tegenbeeld bij.”</p>
<p>Toch juicht Oostindie het toe dat racisme en de Nederlandse slavenhandel nu meer aandacht krijgt. “Wij Nederlanders hebben heel lang de neiging gehad om te zeggen: wij zijn zo’n voorbeeldig landje. [..] Als je dan over de koloniale geschiedenis gaat nadenken dan zie je: dat is niet een zijkamertje van onze geschiedenis, Van 1600 tot 1950 behoorde het tot de kern van onze geschiedenis. Dat onder ogen zien is het minste wat je kunt doen.” Natuurlijk is slavernij iets wat in de mensheid eerder regel, dan uitzondering is geweest. Maar, zo stelt Oostindie, “je moet uitkijken dat je met het vergelijken niet gaat weg relativeren.”</p>
<p>Oostindie vertelt ook over zijn boek waarin hij de relatie tussen het koningshuis en het kolonialisme belicht. “Er is bij hen een grote bereidheid om hierover na te denken.” Dat vindt hij een goede zaak. Het feit dat er vanuit het koningshuis diepe spijt is betoond voor het koloniale verleden en dat Willem-Alexander onlangs excuses aanbood aan Indonesië, noemt hij voortschrijdend inzicht. “Je kunt het verleden niet ongedaan maken, maar je kunt wel aangeven dat je daar vandaag anders over nadenkt. Woorden als ‘spijt’ en ‘excuses’ zijn zwaar, maar er zijn geen betere woorden.”</p>
<p>Vandaag de dag wil men verbinden, de mensenrechten voor iedereen in de praktijk brengen. Oostindie: “Dat kun je alleen maar waarmaken als je ook heel kritisch naar de eigen geschiedenis kijkt. Zonder dat we meteen gaan roepen: anderen zijn ook niet zo oké.” Zou in dat kader 1 juli, de afschaffing van de slavernij, een nationale feestdag moeten worden? Oostindie: “Ja, ik vind van wel. [..] Dingen veranderen, en daar moet je niet te krampachtig over zijn.”</p>
<p>--</p>
<p>0:49 Moet je je als hoogleraar in deze roerige tijden ook activistisch in het gesprek mengen?<br />2:22 Stel je jezelf af en toe ook wel de persoonlijke vraag ‘ben ik ook een racist?’, of niet?<br />6:48 Mensen zeggen soms: je kunt elkaar niet begrijpen. Waar zit de opening?<br />8:00 Hoeveel beelden zijn er eigenlijk in Nederland?<br />13:06 “Deze discussie is heel lastig, maar dat is geen reden om ‘m niet te voeren”<br />20:22 Sommige zeggen: slavernij was misschien wel noodzakelijk. Kun je het zó in de tijd plaatsen of gaat dat een stap te ver?<br />24:54 Vind jij de kritiek terecht dat er teveel aandacht is voor de daders i.p.v. de slachtoffers?<br />31:37 Over de discussie het koningshuis en kolonialisme (moet je ze afschaffen?)<br />36:14 Volgens Gloria Wekker zijn, even kort door de bocht, witte mensen racist. Krijgt de discussie daarmee een absurde wending?<br />44:30 Zou 1 juli, afschaffing van de slavernij, een nationale feestdag moeten worden?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;