De verdeling van macht in Europa van Hanzesteden tot EU. Een gesprek met Wim Blockmans

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met emeritus hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Wim Blockmans over politieke medezeggenschap in Europa.</p>
<p>De centrale vraag die Blockmans in zijn recent verschenen boek ‘Medezeggenschap’ probeert te beantwoorden is waarom en hoe in Europa het systeem van medezeggenschap tot stand is gekomen. En dan niet alleen op lokaal niveau, maar ook bij de grotere staten. “Dat zie je in geen enkele andere cultuur in de wereld. En waar het buiten Europa bestaat is het geïmporteerd door Europeanen.”</p>
<p>De 19e-eeuw was niet een periode van medezeggenschap, zo vertelt Blockmans. Het is een misvatting dat we direct na de Franse Revolutie tot een democratische rechtsorde zijn gekomen. “Ook de Franse Revolutie is een kind van de voorafgaande ontwikkeling.” Het idee van de Staten Generaal bestond al veel langer, sinds de late middeleeuwen. Medezeggenschap gaat dus verder terug dan 1789.</p>
<p>Het is volgens hem ook een misvatting te denken dat de democratie en de medezeggenschap als blijvende traditie uit het oude Griekenland komt. “De Atheners hebben er geen moment over nagedacht om dat systeem dat zij zo leuk vonden over te dragen op de eigen koloniën.” Het is dus tot Athene beperkt gebleven. “Er is dus ook geen continuïteit van dat model. Behalve in de geleerde gedachtegang over waar de democratie vandaan komt.”</p>
<p>Dit in tegenstelling tot Europa. Diverse aspecten hebben in Europa bijgedragen aan de ontwikkeling van medezeggenschap vanaf ongeveer de twaalfde eeuw. Mobiliteit, kapitaalsvorming en – accumulatie, meer handel. Blockmans: “Ook het verschijnsel van dichtheid en verstedelijking is een cruciale factor. ” Daarmee ontstaat openheid en de mogelijkheid tot uitwisseling, zoals vanaf de tiende, elfde eeuw ontstond in het huidige noorden van Italië.</p>
<p>In een zigzagbeweging zijn er politieke rechten ontstaan. Dit is absoluut geen progressieve lijn: “Het idee is compleet fout dat er een continue ontwikkeling zou zijn naar steeds meer medezeggenschap.” In het gesprek verheldert Blockmans dit fenomeen door enkele belangrijke stappen uit de Europese geschiedenis te schetsen. Bovendien leert dit ons een les: verworven rechten kunnen opnieuw worden aangetast. Zeker met de huidige schaalvergroting in Europa ziet Blockmans een spanning: &quot;We zitten er middenin, zo’n periode [..] Het systeem van politieke representatie zoals dat in de 19e-eeuw ontstaan en in de 20e-eeuw verfijnd is, wordt volstrekt achterhaald door de nieuwe machtsconstellatie.”</p>
<p>--</p>
<p>1:21 Jij hebt het boek ‘Medezeggenschap’ geschreven. Waar gaat dat over?<br />7:58 Zijn er in de Europese landen parallelle geschiedenissen die samen het Europese idee vertegenwoordigen?<br />9:07 Democratie komt ook niet uit het oude Griekenland?<br />12:28 Welke participatie was er in de vroegmoderne tijd in Europa en hoe verschil dat van de oude Grieken?<br />19:29 Klopt het dat handel en economie in die vroege steden een bevrijdende kracht is?<br />23:32 Hoe was de machtsconstellatie, bijvoorbeeld in de Hanzesteden?<br />25:03 Over landbezit en beheersing en de unieke geschiedenis van China<br />35:29 Wie hadden er in die steden in de vroegmoderne tijd inspraak?<br />39:07 Wat gebeurt er in de 16e-eeuw met de inspraak en het burgerschap?<br />46:39 Hoe verhoudt zich het hedendaagse participatievraagstuk tot de argumentatie uit jouw boek?<br />51:05 Heb ik goed gelezen dat de burger in jouw ogen wat teveel ontevreden is?<br />52:10 Past de EU wel bij de politieke cultuur van Nederland? Is er wel een publiek Europees debat?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;