‘We worden nog steeds bang gemaakt.’ Een gesprek met risico-expert Martin van Staveren

<p>Paul van Liempt in gesprek met expert op het gebied van risicoleiderschap Martin van Staveren. “We moeten het idee loslaten dat we alles kunnen beheersen.”</p>
<p>Onlangs schreef Van Staveren het boek ‘Iedereen risicoleider’. “Daarmee bedoel ik het doelgericht durven omgaan met onzekerheden.” Het gaat dus om een actieve omgang met onzekerheden, en deze proberen te bezien in het licht van gestelde doelen. Dat is wat anders dan risicomanagement, “het omgaan met risico’s is niet alleen beheersen [..] maar ook risico’s accepteren en incasseren als dat nodig is.” Van Staveren maakt een onderscheid tussen de stabiele, maakbare wereld, en de vuca-wereld (volatility, uncertainty, complexity en ambiguity). “Die vuca-wereld kent geen eenduidige oplossingen. Als je nu kijkt naar de pandemie waar we in zitten, die is dynamisch, onzeker, complex en ambigu. Velen verwachten een oplossing, een beheersbare aanpak.” Dat is volgens Van Staveren onmogelijk. “We lopen tegen de grens van de beheersbaarheid.”</p>
<p>Zijn we dan niet inmiddels wat in staat om met onzekerheid om te gaan? Tot op zekere hoogte wel, maar, zo vertelt Van Staveren, “je ziet de reflex dat als het echt spannend wordt, mensen terug willen naar de zekerheid.” Vanuit de psychologie is dat te verklaren: geborgenheid behoort tot onze basisbehoeften. “Wat je ziet in zo’n pandemie is dat mensen aan de ene kant veiligheid willen [..] maar de samenleving en dit virus is zo complex dat we dit eigenlijk niet kunnen bieden.” Dit botst volgens Van Staveren met andere behoeften, zoals vrijheid en autonomie.</p>
<p>Het is in dit verband vreemd dat het OMT nog steeds grotendeels uit virologen en gezondheidswetenschappers bestaat. Van Staveren: “Diversiteit in opvattingen en benaderingen is extreem belangrijk om om te kunnen gaan met de complexiteit.” Dat is momenteel onvoldoende het geval. Dat leidt er volgens Van Staveren toe dat, ook in kwaliteitskranten, steeds opnieuw wordt benadrukt dat de gezondheidsrisico’s groot zijn en het fout kan gaan. “Ik heb het idee dat we te bang worden gemaakt. We moeten een balans zien te vinden.”</p>
<p>Daar hoort bij dat politici en leiders accepteren dat ze nooit iedereen tevreden kunnen stellen. Het beleid zou er in de ogen van Van Staveren nu op gericht moeten zijn om duidelijk te maken welke wereld we met elkaar willen. “We moeten met elkaar het experiment aangaan.” Bovendien staat er nog veel grotere onzekerheden en risico’s te wachten. Van Staveren: “Dit is klein bier met wat er gaat komen met de klimaatcrisis. Als je al ziet hoeveel moeite we hiermee hebben als samenleving..”</p>
<p>Hoog tijd dus voor beter risicoleiderschap. Volgens Van Staveren is dat zowel belangrijk binnen bedrijven en organisaties, als op landelijk niveau bij de overheid. “Er zijn een aantal enorme risico’s die op ons afkomen. We moeten het idee loslaten dat we alles kunnen leren beheersen met protocollen, systemen etc.”</p>
<p>--</p>
<p>0:26 Je hebt een boek geschreven: iedereen risicoleider. Wat betekent dat?<br />1:58 Wat is de reden dat je van de bèta richting alfawetenschappen gegaan bent?<br />4:08 Hoe kijk je tegen het kabinetsbeleid aan?<br />6:20 We zijn toch gewend beter met risico’s om te gaan, of nog niet genoeg denk je?<br />10:28 Hoe kan het toch dat in het OMT nog steeds bijna enkel virologen en gezondheidswetenschappers zitten?<br />15:40 Jij zegt: het gaat best goed. Gek toch dat de premier ons streng toespreekt?<br />20:55 Als er een vaccin komt, gaan we dan terug naar oudere tijden?<br />26:00 Jij spreekt ook op een andere manier over succes?<br />33:32 Over het aankaarten van risico’s bij bedrijven en organisaties <br />36:57 Hoe heb je het in je eigen leven voor elkaar gekregen om comfortabel met onzekerheden om te gaan?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;