Een nieuwe Hanze-economie voor Europa? Een gesprek met Harry Webers en Frank den Butter

<p>Ad Verbugge in gesprek met bestuurder, toezichthouder en adviseur Harry Webers en oud hoogleraar economie en WRR-lid Frank den Butter over de toekomst van onze economie. &quot;Wij proberen het latente Hanze DNA tot leven te wekken.&quot;</p>
<p>Webers en Den Butter zijn vanuit een andere achtergrond met elkaar in gesprek gekomen rondom een gedeelde fascinatie: het belang van de erfenis van de Hanze. Webers: “Toen Balkenende het over de VOC-mentaliteit had, had hij eigenlijk Hanze-mentaliteit moeten zeggen. ”In dit gesprek lichten ze hun Hanze-alternatief voor de economie toe. Dit doen ze door het te contrasteren met het neoklassieke denken, waarin de aandeelhouder, het kapitaal en een verticale benadering centraal staan.</p>
<p>De Hanze is een traditie die al in de late middeleeuwen opkwam in Noordwest-Europa, en heeft bestaan van eind 14e- tot de jaren ’60 van de 17e-eeuw. Webers: “Het is ontstaan als samenwerkingsverband tussen kooplieden en steden.” In totaal waren hier rond de 200 steden bij aangesloten. Het samenwerkingsverband liep van Londen tot Novgorod in Rusland, en van Brugge tot Bergen in Noorwegen.</p>
<p>Webers en Den Butter leggen uit wat de Hanze kenmerkte. “Er werd op een unieke manier samengewerkt. Dat vertaalde zich in een vitale economie [..] met aan de andere kant een hele vitale maatschappij.” Met dat laatste doelen ze op de wereld om de handel heen die dit samenwerkingsverband mogelijk maakte. Men investeerde in kunst en cultuur, het onderwijs en er was zelfs sprake van rechtsspraak. Ook de religieuze beweging van de Moderne Devotie ontstond uit en verspreidde zich via de Hanzesteden. “Het ging letterlijk om in elkaar investeren, in de zieke mens, in de mens die wat wil leren.” Tegelijkertijd waren de steden in hoge mate verschillend en bleef hun soevereiniteit gewaarborgd.</p>
<p>Deze samenwerking tussen autonome leden vereiste een bepaalde mentaliteit. Den Butter: “Het is goed voor jou als jouw buurman het ook heeft. Dan kun je met hem handelen. Je moet niet altijd het onderste uit de kan willen halen.” Daar horen bovendien bepaalde waarden bij, zoals moed en ondernemerschap. In bredere zin, zo vertelt Weber, leidde dat tot de ontwikkeling van een idee van gemeenschaps- en burgerzin. “Die twee woorden zijn met dat Hanzedenken en met die mentaliteit verweven.”</p>
<p>Deze kernwaarden en mentaliteit van de Hanze pogen Webers en Den Butter te vertalen naar de hedendaagse Europese economie. Dat betekent een zoektocht naar het gemeenschappelijk, meer assertiviteit, maar met het behoud van de pluriformiteit van de steden en gebieden. Dat betekent voor Europa een economie die meer lokaal of regionaal is ingericht, en waarbij men samenwerking horizontaal en op coöperatieve wijze zoekt. “Ik denk dat er al veel Hanzementaliteit in ons zit [..] Het is een soort latent DNA dat we weer tot leven proberen te wekken.”</p>
<p>--</p>
<p>2:00 Hoe zijn jullie op elkaars spoor gekomen?<br />3:43 Hoe belangrijk is de handel als je dat afzet tegen het bnp?<br />7:41 Jullie introduceren een ander idee van handel dan in de klassieke theorie. Kun je daarop ingaan?<br />12:30 “De Hanze is ontstaan als samenwerkingsverband tussen kooplieden en steden” <br />16:22 Waar moest je als stad aan beantwoorden om een Hanzestad te kunnen zijn?<br />22:48 Het Hanzedenken en -mentaliteit draait om gemeenschaps- en burgerzin. Kun je daar een voorbeeld van geven?<br />24:23 Waarom is dit voor jou als econoom interessant?<br />26:44 Vindt jullie verhaal weerklank?<br />33:59 Doen jullie een beroep op mentaliteit, of moeten er ook structurele of zelfs juridische zaken veranderen?<br />44:40 “Een punt wat in die Hanzementaliteit zit [..] meer verticaal organiseren, via coöperatief”</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;