Revoluties en slavernij in de Verlichting. Een gesprek met René Koekkoek

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met historicus René Koekkoek over zijn boek &apos;Revolutionaire tijden&apos;. “Wat ik in mijn boek wil laten zien: de momenten van inclusie zijn tegelijk ook momenten van uitsluiting.”</p>
<p>Koekkoek beschrijft in zijn boek naast de bekende Amerikaanse en Franse ook wat minder bekende revoluties. Het gaat om de Haïtiaanse (1791) en de Bataafse revolutie (1795). Koekkoek: “Ook om de verwevenheid en de verbanden van die verschillende revoluties te laten zien. Het moderne begrip van revolutie wordt in die tijd gemunt.” Voor de achttiende eeuw had het niet de betekenis van een collectieve politieke handeling. Het was meer een cyclische gebeurtenis, waar de term etymologisch gezien ook op wijst. Vanaf eind 18e-eeuw wordt een revolutie wat anders, “een breuk met de tijd, waarbij de toekomst open ligt.”</p>
<p>In dit gesprek gaat Koekkoek uitgebreid in op de genoemde vier revoluties. Hij spreekt over het belang van het pamflet ‘Common sense’ van Thomas Paine uit: “Hij probeert een publiek te krijgen van gelijkgestemden, waardoor ze denken: dit is nu de stap die we nu moeten maken.” Daarnaast laat hij de complexe geschiedenis zien van de “verzwegen revolutie” in Haïti zien: “Je moet het zien als drie revolutie ineens.” Ten slotte schetst hij ook het beeld van Frankrijk in het laatste decennium van de 18e-eeuw: “Op een gegeven moment wordt de roep om en behoefte aan orde steeds groter. Maar ook aan veiligheid [..] Eigenlijk springt Napoleon in dat machtsvacuüm.”</p>
<p>Tegelijkertijd houdt Koekkoek een betoog om de revolutionaire periodes tot ons te laten doordringen en ervan te leren. “Een belangrijke erfenis of iets waar we iets mee moeten is de volkswil.” Dit idee is belangrijk, maar heeft ook een keerzijde: de volkswil kan absoluut en aldus destructief worden. Dat kan ook subtiel gaan, zo vertelt Koekkoek, bijvoorbeeld als een groep verlichte mensen vindt dat zij het alleen voor het zeggen zouden moeten hebben. Zo ontstaat vanuit het idee van volswil een nieuw soort technocratie.</p>
<p>In het laatste deel van zijn boek gaat Koekkoek in op die keerzijde van het verlichte denken. “De reden dat ik dat zo onderstreep, is dat we dat in de huidige samenleving ook zien. Het gevaar is dat een klasse van hoog opgeleide mensen met een bepaalde taal anderen wegzetten als dom of niet opgeleid.” Op deze scheidslijn tussen hoog- en laagopgeleid moeten we goed letten, zo betoogt Koekkoek. “Dat moet geen nieuw uitsluitingsmechanisme worden.”</p>
<p>--</p>
<p>0:41 Je hebt het boek ‘Revolutionaire tijden’ geschreven. Wat is het idee van het boek?<br />3:35 Waarom is het een revoluties wat toen gebeurde in Frankrijk, Amerika, Haïti en Nederland? <br />8:30 Over de Amerikaanse Revolutie: kun je iets vertellen over Thomas Paine?<br />12:36 Verzelfstandigt Amerika ook omdat de belastingen te hoog worden of is dat te kort door de bocht?<br />15:30 Wie was er in Nederland aan de macht in die periode (van de Amerikaanse revolutie)?<br />19:22 Kun je wat vertellen over de spanning van gelijkheid en slavernij in de Verenigde Staten eind 18e-eeuw?<br />27:03 Kun je de spanningen schetsen bij de Haïtiaanse revolutie?<br />37:51 Over de voorkant van het boek en Jean Baptiste Belley<br />41:59 Hoe kwam Napoleon eigenlijk aan de macht, hoe kon dat gebeuren?<br />51:47 In je boek zeg je: het begint ermee te erkennen dat politiek ook en vooral een belangenstrijd is en niet enkel een zoektocht naar rationele waarheden. Wat bedoel je daarmee?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;