Hoe overstijgen we de meningenpandemie? Een gesprek met Joachim Duyndam

<p>Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar Joachim Duyndam over het vermogen om zelfstandig tot een oordeel te komen.</p>
<p>We bevinden ons vandaag de dag, zo stelt Duyndam, in een meningenpandemie. “Het wemelt van de meningen over corona en over van alles en nog wat.” Hoe kun je in die context nou zelf tot een oordeel komen? Volgens Duyndam is zelfstandigheid en onafhankelijkheid hiervoor cruciaal. Dat past in een lange traditie die teruggaat tot Socrates. Volgens de grote Griekse filosoof gold al: “Een leven zonder onderzoek is geen leven voor een mens.” Zeker in deze tijd, zo betoogt Duyndam, is er behoefte aan zoektocht naar de waarheid.</p>
<p>De vraag is natuurlijk wat een oordeel precies is. Duyndam legt dat het wordt gekenmerkt dat iets algemeens – een regel, een begrip, een waarde - die op iets concreets wordt toegepast. Daar hoef je niet voor door te leren, zo stelt Duyndam. “Er hoort een opvoeding en scholing bij, maar het hoeft geen hoog intellectuele activiteit te zijn.” Veel van onze oordelen zijn niet omstreden, maar zodra het over normen, waarden of politiek gaat is het een ander verhaal. Bovendien speelt daar vaak een stemming mee. “Die is vaak niet individueel, maar iets van het collectief. In een groep of subcultuur heerst een bepaalde stemming waardoor je beïnvloed wordt.” Dat kan mooi zijn, maar ook gevaarlijk, bijvoorbeeld als een sfeer van schuldigen aanwijzen ontstaat. “Het gebeurt vaak dat mensen worden meegesleurd.”</p>
<p>De enige manier om daaraan te ontkomen is het creëren van ruimte. Volgens Duyndam dienen we ons voor een zelfstandig oordeel te verhouden tot de gevoelens die we hebben en de stemmingen die er heersen. Dat is niet eenvoudig: “Dat vereist iets wat heel lastig is: zelfkennis.” Dat kun je evenwel niet alleen. Duyndam stelt dat voorbeeldfiguren ons hierbij kunnen helpen. “Je moet dat vertalen naar je eigen context. Dat is niet individueel, maar kan ook politiek zijn.” Duyndam noemt dat een open betekenisgemeenschap: “Dat betekent dat er altijd nieuwe interpretaties mogelijk zijn.” Kan dat ook helpen in de huidige coronacrisis? Is er nog een mogelijkheid voor eigen oordelen in deze door sociale media gedicteerde tijden? “Ik put hoop uit het reflecterende en zelfkennende vermogen van mensen, en de juiste voorbeeldfiguren.”</p>
<p>--</p>
<p>1:08 Wat is de relevantie van zelfstandig oordelen? En wat versta je eronder?<br />3:03 “Socrates is echt het icoon van zelfstandig denken”<br />4:56 Wat is er voor nodig om tot een zelfstandig oordeel te komen?<br />9:03 Over welk type oordelen heb je het als het gaat om de meningenpandemie?<br />15:57 Over het thema van ‘voorgesorteerd zijn’ of ‘in een stemming zijn’ voordat je een oordeel hebt<br />23:39 Is dat zelfstandig oordelen ook een opgave ten opzichte van de massa?<br />29:16 Is er, gegeven de aanwezigheid van sociale media en stemmingen, een uitweg? Is het mogelijk om een zelfstandig oordeel te vellen in zo’n context?<br />32:13 Over de rol van religie als het gaat om voorbeeldfiguren<br />36:31 Verbind jij de meningenpandemie ook aan een soort geestelijke dimensie van de sociale media?<br />38:27 Hoe moet je zelfstandig over de coronacrisis oordelen wanneer je geen viroloog bent?<br />40:32 Zou de ban waarin wij nu mede sociale media verkeren doorbroken kunnen worden?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;