De verschraling van de taalcultuur in Nederland. Een gesprek met Jacqueline Bel

<p>Ad Verbrugge in gesprek met Jacqueline Bel, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde, over ontlezing bij jongeren en de staat van taal in het algemeen. “Het is absurd dat aan de eigen moedertaal niet meer aandacht wordt besteed.”</p>
<p>Onlangs heeft Bel met een aantal anderen in een artikel haar zorgen geuit over het taalniveau in Nederland. Inmiddels heeft ongeveer een op de vier middelbare scholieren moeite om überhaupt een tekst te lezen. Dat is niet enkel funest voor het taalvermogen, zo vertelt Bel. “Als je niet een tekst van enige complexiteit kunt lezen, dan betekent dat dat je eigenlijk niet in een democratisch systeem kunt functioneren.” Je begrijpt dan immers nauwelijks wat de overheid zegt en hoe het politieke en maatschappelijke gesprek wordt gevoerd. Natuurlijk wordt er via beelden en sociale media ook veel gecommuniceerd, maar dat is nog niet voldoende om ook te kunnen begrijpen. “Er gaat ook veel verloren aan culturele kennis en erfgoed.”</p>
<p>Deel van het probleem is het idee dat taalontwikkeling en lezen voornamelijk thuis moet gebeuren. Bel: “Daarmee creëer je een structurele ongelijkheid.” Sommige ouders zullen dat namelijk wel doen, maar vele vaak lager opgeleide ouders niet. Bovendien betoogt Bel dat “de eisen die aan het leesonderwijs worden gesteld te laag [zijn], waardoor je ook geen behoorlijk eindniveau bereikt.” Ze benadrukt het belang van een verhaalcultuur op de lagere school. Zo krijgen kinderen al vroeg een cultureel erfgoed mee en ontstaat een gemeenschappelijke referentiekader. Zoiets kost moeite en spreekt in onze beeldcultuur niet voor zich. “Als je probeert een boek te lezen en de rest uit te schakelen, dat iets waar je je in moet trainen.”</p>
<p>Bel maakt zich tevens zorgen over de status van het Nederlands op de universiteiten. “Ik vind absoluut dat er veel te weinig ruimte voor gemaakt wordt, ook door de politiek.” Ze is recent zelf een minor begonnen waarin schrijven, lezen en bestuderen van verhalen in brede zin centraal staan. Gelukkig bleek hier behoorlijk wat animo voor te zijn. Toch is het haar ideaal om binnenkort weer een echte bacheloropleiding Nederlands aan te kunnen bieden. “Het is absurd dat aan de eigen moedertaal niet meer aandacht wordt besteed.”</p>
<p>--</p>
<p>2:28 Wat verliezen we eigenlijk als er minder wordt gelezen en steeds minder jongeren goed kunnen lezen?<br />4:01 Wat is de relevantie van lezen in jouw optiek?<br />8:36 Welke verkeerde gewoontes zijn er in het onderwijs die hebben geleid tot zo’n ontlezing? Wat zijn misvattingen?<br />16:51 Over het belang van het leren gebruiken van het tekstuele medium <br />19:32 “Lezen is zo’n cruciale bezigheid, dat moet ook bij andere vakken bestudeerd worden”<br />29:32 Over de docenten en de opleiding tot docent Nederlands <br />32:18 Je refereerde aan de minor die jullie aanbieden. Wat is het idee daarachter?<br />38:44 Hoe kijk jij naar de status van het Nederlands binnen de universitaire wereld?<br />45:47 Ben jij of zijn jullie nog met andere dingen bezig?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;