'Wij zijn ons lichaam.' Een gesprek met Aldo Houterman

<p>Jelle van Baardewijk in gesprek met filosoof Aldo Houterman over zijn boek &apos;Wij zijn ons lichaam&apos;. &quot;Om het brein te begrijpen moeten we toch dat lichaam begrijpen.”</p>
<p>In zijn boek schetst Houterman een visie op wat het menselijke lichaam is. Die keuze komt niet uit de lucht vallen: “Het is natuurlijk een reactie op ‘Wij zijn ons brein’.” In de neurowetenschap is vaak de gedachte dat menselijk gedrag ten diepste wordt begrepen door te kijken naar een hersenscan. “Maar dan doe je een filosofische aanname, namelijk dat ons brein regeert over de rest van ons lichaam.”</p>
<p>Volgens Houterman levert het lichaam ook kennis, en speelt het zelfs een rol in ons nadenken. Hij pleit dan ook voor een meer holistische benadering. “Ik zou zeggen: het is een geïntegreerd geheel. Om dat brein te begrijpen moeten we toch dat lichaam begrijpen. [..] Het lichaam is ook wie wij zijn.” Om dit te illustreren vertelt Houterman over sport, en het proces waarbij het lichaam op andere lichamen en de omgeving reageert. “Daar is een heel complexe organisatie aan de gang.” Zelfs samenwerking of het aangaan van een sociaal contract heeft een lichamelijke kant, zo betoogt Houterman.</p>
<p>Gedurende deze coronaperiode, waarin we veel achter schermen en thuis doorbrengen, komt dat lichaam er bekaaid vanaf. Houterman: “Achter een scherm word je meer tot hoofd gemaakt.” In dit gesprek schetst hij dat de dominantie van het hoofd voortkomt uit een lange filosofische traditie. En vandaag de dag zien we het mechanistische wereldbeeld terug bij de programmeurs uit Silicon Valley. Houterman propageert een andere en bredere conceptie van de mens. “Ik probeer tegen de mechanisering van het lichaam iets anders neer te zetten. Er zijn verschillende perspectieven die je kunt geven van hoe het lichaam werkt.”</p>
<p>--</p>
<p>00:00 Introductie<br />1:20 Wat bedoel je daarmee, wij zijn ons lichaam?<br />5:30 Het mensbeeld uit de neurowetenschap gaat uit van bepaalde aannames <br />7:07 Zeg jij eigenlijk: het lichaam weet dingen waar hij het hoofd geen weet van heeft?<br />9:17 Kun je toelichten waarom het lichaam niet alleen maar een instrument is van het hoofd?<br />13:40 Is er een meer intieme lichaamservaring in de praktijk van de fysio?<br />17:54 Je schrijft veel over de wielersport. Wat leert wielrennen ons over het feit dat we lichamelijke wezens zijn?<br />24:52 Als mensen samenkomen, bijvoorbeeld op werk, gebeurt er iets wat in een peloton gebeurt. Zie je dat ook zo?<br />30:54 Hoe schets je in de boek de geschiedenis van het denken over het lichaam?<br />34:23 Over de schilderkunst en het perspectief op het lichaam<br />42:31 Heb je het zo bedoeld dat er aan het einde van je boek iets existentieels in zit?<br />46:55 Over de rol van de zintuigen</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de VU, Centrum Ethos en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;