We worden vaak bespeeld zonder dat we het doorhebben

<p>Ad Verbrugge in gesprek met Arthur Kok en Gabriël van den Brink over het boek &apos;Bewegen en bewogen worden&apos;. Wat kan de retorische traditie ons vandaag de dag leren?</p>
<p>In het werk gaan diverse auteurs in op de actualiteit van de retorische traditie. “De basisgedachte van dit boek is om iets heel ouds met iets nieuws te verbinden”, zo vertelt Kok. “We ontdekten dat er naast de talige retorica ook een muzikale en visuele retorica is. Die ontdekking gaf ons het idee om dat nu toe te pasten.” Van de Brink schetst dat in een essay dat begint met een evolutionair perspectief, “want wij zijn ook dieren”. Maar dieren hebben geen retorica. De vraag is wat wij in ons geestelijk leven toegevoegd hebben waardoor wij dat wél kennen. “Ik verbind dat met de cultuurtheorie Huizinga, en met name het spel. Want wat retorica doet is spelen met woorden, met klanken, kleuren, gemoedstoestanden..”</p>
<p>De laatste jaren is de hoeveelheid communicatie, met name van beeld en geluid, ontzettend toegenomen. Kok: “Wij pogen te laten zien: dat is diep, diep menselijk. [..] En tegelijkertijd zit daar structuur in. Maar misschien wel van een wat andere orde dan we gewend zijn.” Van de Brink verzet zich tegen de hedendaagse sociologische, instrumentele opvatting van communicatie, alsof het uitwisseling van informatie met een bepaalde effectiviteit betreft. “Dat gaat voorbij aan alle kennis die er was en is over wat woorden, beelden en muziek doen.” Kok: “Die kennis is een praxis. En wat wij willen laten zien: die praktische kennis bestaat nog.”</p>
<p>Van de Bink doet daarbij een oproep om vooral niet teveel in je hoofd te zitten: “Laat nou je verstand even terzijde.” Sta open voor tonen, klanken, beelden. Kok: “Door datgene waardoor we van nature aangesproken worden, kunnen we tegelijkertijd transformeren tot iets hogers.” De vraag die in dit gesprek centraal staat is in hoeverre ook de massakunst en - cultuur die betekenis kan hebben. Voor Van de Bink heeft kwaliteit niet met massaliteit te maken, maar met het ambigue en dubbelzinnige waar we in muziek, schilderkunst of een bijzondere toespraak mee in aanraking komen. Het gaat volgens hem om “het tot stand brengen van die hogere, meer gecompliceerde, ambivalente vorm van het bitterzoete. Het erkennen en vormen van de tragiek.” Een gesublimeerde vorm van verzoening in een leven dat (ook) gekenmerkt wordt door pijn en conflict.</p>
<p>--</p>
<p>1:46 Wat bracht jullie ertoe om dit boek te maken?<br />6:16 Kun je reflecteren op hoe je retorica vanuit evolutionair perspectief aanvliegt, en de rol die Huizinga speelt met zijn notie van ‘spel’?<br />10:33 Waarom is de retorica nu zo belangrijk? Waarom moeten mensen dit lezen?<br />17:52 Als je kijkt vanuit de retorica ga je ook andere dingen zien of horen? “Ja”<br />23:11 Waarom is muziek onderdeel van jullie boek?<br />30:28 Over normativiteit in de muziek, het cultiverende, de catharsis en de problematiek van massakunst en de markt<br />41:30 “Bitterzoet is meer waard dan zoet”<br />44:14 Kun jij iets met de gedachte dat er een gevaar in de eenduidigheid zit?</p>
<p>--</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV is een platform dat mensen uit verschillende disciplines bij elkaar brengt om na te denken over grote veranderingen die op komst zijn door een combinatie van snelle technologische ontwikkelingen en globalisering. Het is een initiatief van journalist Paul van Liempt, filosoof Ad Verbrugge en David van Overbeek</p>
<p>De Nieuwe Wereld TV wordt gemaakt in samenwerking met de Centrum Ethos aan de VU en Filosofische School Nederland.</p>
<p>Volg ons!</p>
<p>Website: https://www.denieuwewereld.tv​​​<br />Twitter: https://twitter.com/De_NieuweWereld</p&gt;